Miske » Specials » Klassen geneesmiddelen
Miske: Informatie van A tot Z

Verschillende klassen van geneesmiddelen

Verschillende klassen van geneesmiddelen Een geneesmiddel, dat ook gekend is als een medicijn of farmacon, voorkomt, geneest of verzacht (symptomen van) een ziekte, of hiermee krijgt de patiënt een onmisbare stof voor het lichaam toegediend. De medicijnen hebben een divers oorsprong en benaming. Een geneesmiddel is vrij of enkel op voorschrift verkrijgbaar. Voor elk medicijn geldt echter dat de arts of apotheker moet weten welke andere medicijnen, vitaminen of supplementen de patiënt reeds neemt omdat deze soms bepaalde effecten versterken of verlagen of (ernstige) bijwerkingen kunnen optreden.

Klassen van geneesmiddelen

Een geneesmiddel behoort tot één of meer klassen van geneesmiddelen. Een klasse van geneesmiddelen is een groep van geneesmiddelen dat iets gemeen heeft. Zo zijn de geneesmiddelen bijvoorbeeld gerelateerd door hun chemische structuur, hebben ze een gelijkaardige werkwijze of zet de patiënt deze in voor hetzelfde beoogde effect.

Enkele voorbeelden van deze klassen omvatten:
  • 5-alfa-reductaseremmers
  • ACE-remmers
  • alfa-adrenergische agonisten
  • angiotensine II receptor antagonisten
  • antibiotica
  • anticholinergica
  • antidepressiva
  • anti-epileptica
  • antihistaminica
  • anti-kankermedicijnen (chemotherapie)
  • antimycotica
  • antipsychotica
  • antistollingsmiddelen
  • antivirale medicijnen
  • benzodiazepine
  • bètablokkers
  • bisfosfonaten
  • chemotherapie
  • cholinergica
  • decongestiva
  • diuretica
  • dopamineagonisten
  • fibraten
  • glucocorticoïde receptor modulator
  • hartglycoside
  • incretinemimetica
  • kalmeringsmedicijnen
  • pijnstillers
  • protonpompremmers
  • renine-remmers
  • selectieve serotonineheropnameremmers
  • serotonerge medicatie
  • statines

Benaming geneesmiddel

Een geneesmiddel heeft veelal verschillende namen. Meestal bestaat een generieke naam (= stofnaam) voor een geneesmiddel plus één of meer merknamen. Generieke namen voor geneesmiddelen zijn verschillend van land tot land. Zo is paracetamol goed gekend, maar in Amerika bijvoorbeeld heet dit "acetaminophen". Farmaceutische bedrijven kiezen daarnaast voor de merknamen van hun producten. De merknamen zijn meestal makkelijker om te onthouden dan de generieke naam.

Indicatie medicatie

  • Voor het voorkomen van (complicaties van) ziekten bestaat zogenaamde "profylaxe of preventieve medicatie".
  • Ziekten genezen met medicatie is ook mogelijk. Hierbij is sprake van een curatieve of oorzakelijke behandeling.
  • Geneesmiddelen vervangen ook bepaalde stoffen in het lichaam wanneer het lichaam deze niet meer of onvoldoende kan aanmaken. Dank maar aan bijvoorbeeld insuline bij diabetes (suikerziekte) of schildklierhormonen bij een schildklieraandoening. Deze vorm van therapie is gekend als "substitutietherapie".
  • Tot slot verzachten medicijnen (symptomen van) ziekten. De patiënt krijgt met andere woorden een symptomatische behandeling.

Oorsprong medicijnen

Een medicijn kent een plantaardige, dierlijke, synthetische en biotechnologische oorsprong. Bij een plantaardige oorsprong valt bijvoorbeeld te denken aan digitalis (vingerhoedskruid), wat een hartversterkend geneesmiddel is. Insuline werd vroeger gemaakt van varkens, maar nu is dit synthetisch gemaakt. Scheikundige stoffen maken een medicijn met synthetische oorsprong (bijvoorbeeld aspirine). Dankzij micro-organismen zijn diverse geneesmiddelen aan te maken, denk maar aan vaccins waarbij bacteriën en gisten gebruikt zijn.

Bijsluiter medicijn

Bij een geneesmiddel krijgt de patiënt steeds een bijsluiter mee. Dit gedrukt papiertje zit bijgevoegd in de verpakking van geneesmiddelen. Hierop staat algemene informatie omtrent de samenstelling, de werking, de wijze van toediening, indicaties, contra-indicaties, de dosering en de bijwerkingen. Bijsluiters zijn over het algemeen ook digitaal te raadplegen via bijvoorbeeld:
  • BCFI (België): http://www.bcfi.be/nl/start
  • E-compendium (België): http://www.e-compendium.be/
  • Geneesmiddeleninformatiebank (Nederland): http://www.cbg-meb.nl/geneesmiddeleninformatiebank
ACE-remmers: Geneesmiddelen om bloeddruk te verlagen

ACE-remmers: Geneesmiddelen om bloeddruk te verlagen

ACE-remmers zijn geneesmiddelen die de arts inzet bij de behandeling van hoge bloeddruk (hypertensie) en hartfalen. Ook voor het verlichten van de symptomen van enkele andere aandoeningen is deze medi…
Alfablokkers: Medicatie bij hypertensie & prostaatvergroting

Alfablokkers: Medicatie bij hypertensie & prostaatvergroting

Alfablokkers zijn enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die de arts voornamelijk inzet voor de behandeling van een hoge bloeddruk (hypertensie) en plasproblemen bij mannen die kampen…
Antacida (maagzuurremmers): Medicatie bij maagzuur (reflux)

Antacida (maagzuurremmers): Medicatie bij maagzuur (reflux)

Antacida (maagzuurremmers) zijn medicijnen die het zuurgehalte van de maag neutraliseren, wat nuttig is bij bijvoorbeeld zure reflux, veroorzaakt door maagzuur, zure indigestie en maagklachten. Hoewel…
Anthelmintica: Worm dodende medicijnen (ontwormingsmiddelen)

Anthelmintica: Worm dodende medicijnen (ontwormingsmiddelen)

Wormen zijn parasieten die het lichaam binnendringen en daar in staat zijn om allerlei organen aan te tasten wanneer ze zich verspreiden. Soms leidt dit tot levensbedreigende situaties. Geneesmiddelen…
Anti-angstmedicatie: Medicijnen voor behandeling van angst

Anti-angstmedicatie: Medicijnen voor behandeling van angst

Angst is een veel voorkomende aandoening die veel patiënten treft. Verschillende soorten medicijnen behandelen angst en angstgevoelens. Deze medicijnen staan in medische termen bekend als ‘anxiolytica…
Anti-emetica: Medicatie tegen braken en misselijkheid

Anti-emetica: Medicatie tegen braken en misselijkheid

Anti-emetica zijn medicijnen die symptomen van misselijkheid of braken helpen verlichten. Anti-emetica bestaan in diverse soorten omdat elk medicijn ontworpen is om te werken in bepaalde situaties. Mi…
Antibiotica: Geneesmiddelen tegen een bacteriële infectie

Antibiotica: Geneesmiddelen tegen een bacteriële infectie

Antibiotica zijn krachtige geneesmiddelen voor de preventie of bestrijding van bacteriële infecties. Deze levensreddende medicatie die bestaat in verschillende toedieningswijzen, doodt bacteriën (= ba…
Antibioticaresistentie: Geen werking meer van antibiotica

Antibioticaresistentie: Geen werking meer van antibiotica

Antibiotica werken door bacteriën te doden of te voorkomen dat de bacteriën gaan groeien. Het verkeerd gebruik van antibiotica zorgt ervoor dat sommige bacteriën veranderen en sterker worden. Resisten…
Anticholinergica: Medicatie die spierbewegingen remt

Anticholinergica: Medicatie die spierbewegingen remt

Anticholinergica zijn enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die in te zetten zijn bij tal van aandoeningen waaronder o.a. incontinentie, spierkrampen, depressie en astma. Daarnaast b…
Antidepressiva: Medicatie tegen een depressie en pijn

Antidepressiva: Medicatie tegen een depressie en pijn

Antidepressiva zijn geneesmiddelen met een stemmingsverbeterende en depressiebestrijdende werking. De arts zet deze medicatie in bij het behandelen van depressies, alsook bij het voorkomen van terugke…
Antihistaminica: Geneesmiddelen tegen allergische reacties

Antihistaminica: Geneesmiddelen tegen allergische reacties

Antihistaminica zijn geneesmiddelen die de arts gebruikt bij de behandeling van overgevoeligheidsreacties. Het geneesmiddel bevat stoffen die de werking van histamine tegengaan waardoor, afhankelijk v…
Antimycotica: Medicatie tegen schimmels (schimmelinfecties)

Antimycotica: Medicatie tegen schimmels (schimmelinfecties)

Antimycotica zijn geneesmiddelen met een schimmelwerende of een schimmeldodende functie. Geneesmiddelen tegen schimmels doden schimmelcellen, of ze voorkomen dat de schimmelcellen groeien en zich repr…
Antipsychotica: Medicatie tegen schizofrenie of manie

Antipsychotica: Medicatie tegen schizofrenie of manie

Antipsychotica zijn enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die de arts voornamelijk inzet voor de behandeling van schizofrenie of manie veroorzaakt door een bipolaire stoornis. Maar o…
Antistollingsmiddelen: Medicatie die bloedstolling vertraagt

Antistollingsmiddelen: Medicatie die bloedstolling vertraagt

Antistollingsmiddelen, die onderverdeeld zijn in anticoagulantia en bloedplaatjesremmers, zijn geneesmiddelen die de bloedstolling vertragen. Vaak zijn ze ook gekend als "bloedverdunners" maar eigenli…
Barbituraten: Geneesmiddelen die zenuwstelsel onderdrukken

Barbituraten: Geneesmiddelen die zenuwstelsel onderdrukken

Barbituraten staan bekend als middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken. Deze oudere klasse van geneesmiddelen versterken de werking van GABA, een neurotransmitter die de activiteit van zenu…
Benzodiazepinen: Medicatie bij angst en slaapproblemen

Benzodiazepinen: Medicatie bij angst en slaapproblemen

Benzodiazepinen zijn een klasse van geneesmiddelen met een sederende, slaap bevorderende, angst dempende, anti-epileptische en spierverslappende werking. De arts zet deze daarom voornamelijk in bij an…
Bètablokkers: Medicatie die hartslag en bloeddruk verlaagt

Bètablokkers: Medicatie die hartslag en bloeddruk verlaagt

Bètablokkers zijn enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die heel wat functies bieden. Zo verlagen ze de weerstand in de bloedvaten waardoor de bloeddruk daalt. De medicatie blokkeert…
Bijwerkingen door chemotherapie (behandeling van kanker)

Bijwerkingen door chemotherapie (behandeling van kanker)

Een behandeling van kanker gebeurt met diverse mogelijke (combinaties van) behandelingen, waaronder bijvoorbeeld chirurgie, radiotherapie, hormoonbehandelingen en ook chemotherapie. Deze kankerbehande…
Bisfosfonaten: Medicatie bij botaandoeningen

Bisfosfonaten: Medicatie bij botaandoeningen

Bisfosfonaten zijn krachtige geneesmiddelen die de arts voorschrijft voor de behandeling van botaandoeningen. Ze voorkomen namelijk botbreuken (fracturen) bij patiënten met zwakke botten. Het duurt me…
Cafeïne: Bronnen, voordelen en nadelen van cafeïnegebruik

Cafeïne: Bronnen, voordelen en nadelen van cafeïnegebruik

Cafeïne is een natuurlijke verbinding afkomstig van meer dan zestig verschillende plantaardige bronnen, waaronder koffiebonen, theebladeren, cacaobonen en colanootzaden. Cafeïne activeert het centrale…
Calciumantagonisten: Medicatie bij hart- en vaataandoeningen

Calciumantagonisten: Medicatie bij hart- en vaataandoeningen

Calciumantagonisten zijn medicijnen die de arts gebruikt om verschillende hart- en vaataandoeningen te behandelen. Zo zet de arts deze in bij de behandeling van angina pectoris (beklemming op de borst…
Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen

Chemotherapie (cytostatica) bij kanker en bijwerkingen

Bij de behandeling van kanker zet de arts vaak chemotherapie in om tumorcellen te doden. Dankzij de therapie met geneesmiddelen (cytostatica) valt kanker mogelijk te genezen, is de verspreiding van de…
Corticosteroïden: Medicatie om ontsteking te verminderen

Corticosteroïden: Medicatie om ontsteking te verminderen

Corticosteroïden zijn een door de mens gemaakte versie van cortisol, gebruikt als medicijn. Cortisol is een hormoon dat de bijnieren (twee kleine klieren die zich op de nieren bevinden) normaal produc…
Decongestiva: Zwelling van slijmvliezen in neus verminderen

Decongestiva: Zwelling van slijmvliezen in neus verminderen

Een decongestivum, ook gekend als een slijmvliesslinker, is een geneesmiddel dat op korte termijn de zwelling van slijmvliezen vermindert, bijvoorbeeld van een verstopte neus. Deze verlichten de sympt…
Diuretica: Vocht afdrijvende geneesmiddelen

Diuretica: Vocht afdrijvende geneesmiddelen

Diuretica behoren zijn geneesmiddelen waardoor bij inname een hogere uitscheiding van vocht en zout gebeurt door het lichaam. Diuretica is voor o.a. een hoge bloeddruk en hartfalen inzetbaar, maar ook…
DMARD's: Medicijnen voor chronische gewrichtsontsteking

DMARD's: Medicijnen voor chronische gewrichtsontsteking

Diverse aandoeningen zorgen voor een chronische of langdurige ontsteking van de gewrichten. De reumatoloog zet dan DMARD’s in die de progressie van de gewrichtsschade te vertragen. DMARD’s staan voor…
Doorbraakpijn: Plotse pijnaanvallen bij ziekte of kanker

Doorbraakpijn: Plotse pijnaanvallen bij ziekte of kanker

Een aantal patiënten met een chronische ziekte of kanker neemt pijnmedicatie. Soms ervaren deze patiënten ondanks de pijnmedicatie plotselinge, intense pijnaanvallen, beter bekend als ‘doorbraakpijn’.…
Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Misbruik van middelen

Drugsverslaving en medicatiemisbruik: Misbruik van middelen

Buiten een verslaving aan alcohol en nicotine, zijn mensen mogelijk verslaafd aan bepaalde stoffen. Dit gebeurt met illegale drugs, maar ook met op voorschrift verkrijgbare en vrij verkrijgbare medici…
Eetlustremmers: Medicijnen om honger te stillen

Eetlustremmers: Medicijnen om honger te stillen

Honger is een normaal symptoom. Het lichaam vertelt hierdoor dat het tijd is om te eten. Heeft de persoon net gegeten en heeft hij alweer trek om te eten, dan is de kans groot dat hij aankomt in gewic…
Hoestmiddelen: Soorten medicatie voor verlichten van hoest

Hoestmiddelen: Soorten medicatie voor verlichten van hoest

Een hoest is een automatische reactie op irritatie van de luchtwegen in de longen. Hoesten is vaak een goed teken. Het lichaam ruimt hierdoor namelijk overtollig slijm en andere irriterende stoffen op…
Immunosuppressiva: Immuunsysteem onderdrukkende medicatie

Immunosuppressiva: Immuunsysteem onderdrukkende medicatie

Immunosuppressiva zijn enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die de kracht van het immuunsysteem van het lichaam tegengaan of verminderen. Immunosuppressiva zijn nuttig bij o.a. pati…
Laxeermiddel: Soorten laxeermiddelen bij obstipatie en tips

Laxeermiddel: Soorten laxeermiddelen bij obstipatie en tips

Een laxeermiddel is een soort medicijn waardoor een persoon zich beter kan ontlasten. Meestal gebruiken mensen laxeermiddelen voor de behandeling van constipatie. Veel verschillende soorten laxeermidd…
Medicatie-geïnduceerde overgevoeligheidssyndroom

Medicatie-geïnduceerde overgevoeligheidssyndroom

Het medicatie-geïnduceerde overgevoeligheidssyndroom is een levensbedreigende vertraagde allergische reactie op diverse mogelijke soorten medicatie. De symptomen starten één tot enkele weken later pas…
Medicatie: Bijwerkingen aan de mond en tanden

Medicatie: Bijwerkingen aan de mond en tanden

Alle medicijnen hebben een risico op bijwerkingen. Zo veroorzaken talloze medicijnen mogelijk problemen met de mond. Medicatie voor de behandeling van kanker, een hoge bloeddruk, ernstige pijn, een de…
Medicatie: Overgevoelige (allergische) reactie op medicijnen

Medicatie: Overgevoelige (allergische) reactie op medicijnen

Medicijnen veroorzaken regelmatig bijwerkingen, maar deze zijn ‘voorspelbaar’. Af en toe veroorzaken ze echter onvoorspelbare problemen doordat patiënten hierop vertraagd allergisch reageren. Dit gebe…
Neussprays: Soorten, indicatie, gebruik en bijwerkingen

Neussprays: Soorten, indicatie, gebruik en bijwerkingen

Een verkoudheid met een verstopte neus overkomt iedereen wel eens. Een neusspray biedt dan vaak snel verlichting. Maar neussprays of neusdruppels behandelen nog veel andere medische aandoeningen of pr…
Nitraten: Medicijnen voor behandeling van pijn op de borst

Nitraten: Medicijnen voor behandeling van pijn op de borst

Nitraten of nitraatmedicijnen zijn medicijnen die de arts voorschrijft ter voorkoming of behandeling van angina pectoris (hartpijn of pijn op de borst) veroorzaakt door hart- en vaatziekten. De medici…
NSAID's: Pijn en ontsteking verlichten en koorts verlagen

NSAID's: Pijn en ontsteking verlichten en koorts verlagen

NSAID's staat voor "niet-steroïde anti-inflammatoire drugs". Artsen zetten deze ruim beschikbare en frequent gebruikte geneesmiddelen op grote schaal in om pijn, zwelling en ontsteking bij allerlei aa…
Oordruppels: Soorten, indicatie, gebruik en waarschuwingen

Oordruppels: Soorten, indicatie, gebruik en waarschuwingen

Oordruppels bestaan in diverse soorten. Deze vloeibare oplossingen behandelen een oorinfectie, of oorpijn door een verkoudheid of griepje. Maar mensen zetten ook oordruppels in om de opbouw van oorsme…
Opioïden en opiaten: Geneesmiddelen die pijn verlichten

Opioïden en opiaten: Geneesmiddelen die pijn verlichten

Opiate of opioïde geneesmiddelen zijn uit opium bereide middelen of (semi-)synthetische afgeleiden van opium. Deze medicijnen vallen onder de noemer van narcotica (verdovende geneesmiddelen). Bij gebr…
Penicillineallergie: Allergische reactie op antibioticum

Penicillineallergie: Allergische reactie op antibioticum

Penicilline is een soort antibioticum dat de arts inzet voor het behandelen van bacteriële infecties. Sommige patiënten ontwikkelen echter een allergische reactie wanneer ze penicilline innemen, omdat…
Protonpompremmers: Medicijnen die maagzuur verminderen

Protonpompremmers: Medicijnen die maagzuur verminderen

Protonpompremmers (protonpompinhibitoren, PPI's) zijn geneesmiddelen die de hoeveelheid maagzuur verminderen. Hierdoor zijn de medicijnen onder andere nuttig voor de behandeling van gastro-oesofageale…
Spasmolytica: Krampstillende medicatie bij spastische darmen

Spasmolytica: Krampstillende medicatie bij spastische darmen

Spasmolytica zijn vrijwel enkel op doktersvoorschrift verkrijgbare geneesmiddelen die de arts inzet om symptomen zoals pijn en spasmen bij het prikkelbaredarmsyndroom (oude term: spastische darmen) te…
Statines: Medicatie om LDL-cholesterol in bloed te verlagen

Statines: Medicatie om LDL-cholesterol in bloed te verlagen

Statines, ook gekend als "HMG-CoA reductaseremmers", zijn een groep van geneesmiddelen die het de LDL-cholesterolgehalte in het bloed verlagen. Ze blokkeren namelijk een stof die het lichaam nodig hee…
Trombolytica: Medicijnen voor oplossen van bloedstolsels

Trombolytica: Medicijnen voor oplossen van bloedstolsels

Bloedstolsels zijn de belangrijkste oorzaak van en hartaanval en een beroerte. Het behandelen van bloedstolsels gebeurt met trombolytica. Deze geneesmiddelen breken bloedstolsels af of lossen ze op. H…
Warfarine: Medicijn voor het voorkomen van bloedstolsels

Warfarine: Medicijn voor het voorkomen van bloedstolsels

Warfarine is een antistollingsmiddel. Dit medicijn voorkomt dat zich stolsels in het bloed vormen. De arts voert eerst een bloedonderzoek uit om de bloedverdunner voor te schrijven. Het medicijn bewaa…
Gepubliceerd door Miske op 13-06-2016, laatst gewijzigd op 22-11-2018. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 11 juni 2016
  • Cursus Medische Terminologie & Vorming, 1ste jaar Medical Management Assistant, Thomas More Turnhout, academiejaar 2011-2012, docente: Dr. Hilde Vandenhoudt, paginanummer onbekend (digitale cursus)
  • Drug class, https://en.wikipedia.org/wiki/Drug_class, geraadpleegd op 13 juni 2016
  • Drug names and classes, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/drug-names-and-classes/, geraadpleegd op 11 juni 2016
  • Medicijnkosten, https://www.medicijnkosten.nl/help_stofnaam_merknaam.asp, geraadpleegd op 11 juni 2016
Schrijf mee!